Βιωματικές δράσεις: Αφηγηματικά εικαστικά έργα
Μαρκ Σαγκάλ

Κύβος: Σύνθεση μαθητών του Β1 (επάνω)

«Εγώ και το χωριό μου»
 Ένα πρόσωπο πράσινα φωτισμένο κοιτάζεται κατάματα με ένα ζώο. Το πρόσωπο είναι ο ίδιος ο καλλιτέχνης, ενώ το ζώο είναι ένα πρόβατο ή μια κατσίκα. Ο Σαγκάλ ζούσε στο Παρίσι, αλλά οι αναμνήσεις του από τη ζωή του στο ρωσικό χωριό όπου γεννήθηκε κυριαρχούν στα έργα του. Ένα ζώο, αγελάδα, πρόβατο κτλ., σήμαινε πολλά για τη ζωή στο χωριό. Σήμαινε ασφάλεια για τον φτωχό χωρικό, αφού από αυτό εξασφάλιζε το γάλα, το βούτυρο, το κρέας. Το ζώο ήταν σαν μέλος της οικογένειας. Ο πίνακας αυτός είναι πλούσιος σε συμβολικά στοιχεία. Στο κάτω μέρος, σε τριγωνική διάταξη, απεικονίζεται ένα χέρι με δαχτυλίδι σαν να προσφέρει ή να κρατά προσεκτικά και τρυφερά ένα δεντράκι, ένα φυτό με άνθη. Πάνω στο πρόσωπο του ζώου φαίνεται μια γυναίκα να αρμέγει ένα άλλο ζώο, μάλλον αγελάδα. Δεξιά επάνω βαδίζει ένας χωρικός με δρεπάνι και μια γυναίκα με το κεφάλι κάτω είναι σαν να του δείχνει τον δρόμο. Πίσω τους δύο σπίτια είναι και αυτά με τη στέγη κάτω. Δίπλα παρουσιάζονται πολύχρωμα σπίτια του χωριού και μια ορθόδοξη εκκλησία με τον τρούλο της και τον παπά της. Ο ουρανός είναι μαύρος, γεμάτος βαριά σύννεφα. Σκοτεινιάζει ή έρχεται βροχή. Το έργο θυμίζει όνειρο. Όσα απεικονίζονται δεν έχουν ρεαλιστική σχέση, αλλά μοιάζουν με αναμνήσεις του καλλιτέχνη, που συνδέονται μεταξύ τους και οργανώνονται σε ένα αυτόνομο από απεικονιστικές συμβάσεις έργο. Η σύνθεση είναι πρωτότυπη. Υπάρχει στο κέντρο και προς τα κάτω ένας μεγάλος κύκλος που συνδέει τα πρόσωπα, το δεντράκι και το φόντο. Κυριαρχούν δύο έντονες διαγώνιες γραμμές, νοητές ή πραγματικές. Μια φόρμα με ανοιχτό κόκκινο χρώμα από κάτω αριστερά αναπτύσσεται μέχρι επάνω δεξιά, όπου γίνεται ο δρόμος του χωριού. Μια άλλη διαγώνια νοητή γραμμή ξεκινά δεξιά από το φυτό κάτω και συνεχίζει ως περίγραμμα του προσώπου του ζώου επάνω αριστερά. Το φόντο, τα πρόσωπα και γενικότερα όλες οι φόρμες έχουν μια αίσθηση κρυστάλλινης δομής. Υπάρχει έντονα κρυμμένη γεωμετρία, που είναι καθοριστική για τη δομή του έργου. Λεπτομέρειες γοητευτικές υπάρχουν παντού για τον προσεκτικό θεατή. Η αλυσίδα με το σταυρουδάκι στον λαιμό του προσώπου έχει αντιστοιχία με την αλυσίδα στον λαιμό του ζώου. Ο δρόμος του χωριού μοιάζει με το γείσο ενός καπέλου στο πράσινα φωτισμένο πρόσωπο. Αυτό που συνδέει όλες αυτές τις εικόνες, τις φόρμες και τα χρώματα είναι η ποιητική διάθεση του καλλιτέχνη. Είναι η ίδια η ποίηση, η φαντασία, η δημιουργικότητα, το όνειρο και οι αναμνήσεις του Σαγκάλ.

Ο Ρωσογάλλος ζωγράφος Μαρκ Σαγκάλ, με σπουδές στην Πετρούπολη και στο Παρίσι, επηρεάστηκε από την ευρωπαϊκή τέχνη της εποχής του, χωρίς όμως να χάσει τη νοσταλγία του για τη Ρωσία. Μετά τη ρωσική επανάσταση του 1917 διορίστηκε από την πρώτη σοβιετική κυβέρνηση επίτροπος καλών τεχνών και ίδρυσε ακαδημία καλών τεχνών. Το 1922 πήγε στο Βερολίνο και κατόπιν στο Παρίσι, όπου εγκαταστάθηκε. Ο Σαγκάλ προπορεύεται του σουρεαλισμού. Στα έργα του κυριαρχούν τα φανταστικά στοιχεία, που θυμίζουν εικόνες από όνειρα και εκφράζουν μια ψυχική κατάσταση. Παρουσιάζουν κυρίως λαογραφικό χαρακτήρα, αλλά με μοντέρνα  και προσωπική τεχνοτροπία.

* Μπορούμε να δούμε φωτογραφία από τον πίνακα
του Μαρκ Σαγκάλ εδώ.

Σχολικό έτος: 2015-2016
Καθηγήτρια: Μαργαρίτα Σταυράκη
Μαθητές: Μ. Μανάι, Β. Σωτηροπούλου, Γ. Βαγιακάκος, Ο. Τόσκα (Β3)